گفت‌وگو با میچکا سرمدی، مترجم رمان خانه

سبک موریسون شاعرانه است

دانیال حقیقی

میچکا سرمدی شخصیتی بسیار متواضع دارد. او آثار خاصی را به فارسی برگردانده و از این منظر می‌توانیم او را یک موهبت برای فضای ادبی به حساب بیاوریم. سرمدی با پراکنده‌گزینی‌های بسیار خوبش توانسته شکل خاصی از ادبیات را که به‌نظر می‌رسد در ایران کمتر به آن پرداخته می‌شود به فارسی‌زبان‌ها معرفی کند. کتاب‌هایی از جمله راه رفتن قهرمان و پیله و پروانه از این دست آثار ادبی هستند. به‌بهانه‌ی انتشار آخرین ترجمه‌ی او، داستان بلند خانه، اثر تونی موریسون با ایشان گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

دانیال حقیقی

لطفاً کمی از سوابق حرفه‌ای خودتان برای خوانندگان ما بگویید.

اولین ترجمه‌ی من به‌نام پیله و پروانه در سال ۸۱ به‌همت نشر چشمه به چاپ رسید. پس از آن، راه رفتن قهرمان به‌قلم آنیتا بادامی، شبی عالی برای سفر به چین نوشته‌ی دیوید گیلمور، و خانه از تونی موریسون منتشر شد. درحال‌حاضر، کتاب دیگری به‌نام دعا برای ربوده‌شدگان در مرحله‌ی ویرایش است از نویسنده‌ای مکزیکی به‌نام جنیفر کلمنت.

تونی موریسون در ایران نامی آشناست، اما سبک این نویسنده چندان برای مخاطب فارسی‌زبان آشنا نیست. لطفاً کمی در مورد سبک داستان‌نویسی تونی موریسون و درون‌مایه‌ی آثار او به توضیح دهید.

سبک موریسون شاعرانه است. نوشته‌هایش به شعرهایی بلند می‌مانند با داستانی گیرا. زبانی ساده دارد که خواننده را به چالش وانمی‌دارد. او نقش زنان سیاه‌پوست جوامع حاشیه‌نشین را در جامعه‌ای نژادپرست و مرد‌سالار به تصویر می‌کشد. منتقدان درباره‌ی کارهایش می‌گویند نوشته‌های او حتی قبل از روی کاغذ آمدن نماینده‌ی نژاد و جنسیت هستند و این باعث می‌شود بیشتر به اظهارنظرهای سیاسی شبیه باشند تا رمان.

هویت قومی یا هویت نژادی در آثار تونی موریسون چه جایگاهی دارد؟

به‌نظر من، عناصر اصلی کارهای موریسون نژاد، جنسیت و تاریخ هستند و نشان دادن آنچه در مقاطع مختلف تاریخ امریکا بر سیاهان گذشته که با الهام از آنچه خود دیده یا داستان واقعی زندگی دیگران شکل گرفته‌اند.

مقوله‌ی فرهنگ چطور؟ به‌نظر شما، موریسون به‌عنوان رمان‌نویس چه رابطه‌ای با فرهنگ زمینه‌ای سیاه‌پوستان در امریکا دارد؟ آیا صرفاً آن را بازنمایی می‌کند یا به‌فراخور موقعیت آن را نقد هم می‌کند؟

فکر می‌کنم موریسون بیش از اینکه به نقد فرهنگ سیاهان امریکا بپردازد اعتقاد دارد فرهنگ معاصر سیاهان در فضای وحشت از آنچه در طول تاریخ بر آنان گذشته شکل گرفته و همین تاریخچه به رشد آن جهتی مثبت داده. به اعتقاد او، فرهنگ سیاهان فرهنگی است مقاومتی، پُرجنب‌وجوش، مستقل و مصمم.

آیا می‌توان مشخصه‌ی بارزی را برای رمان خانه در تمایز یا تشابه با سایر آثار موریسون بیان کرد؟

موریسون در رمان خانه علاوه بر نژاد و جنسیت تفاوت طبقاتی را هم به تصویر درآورده. تا انتهای داستان هیچ‌کجا به‌شکل مستقیم به سیاه‌پوست بودن کاراکترهای داستان اشاره‌ای نشده و فقط به‌دلیل آشنایی با نوشته‌های موریسون است که تردیدی در این باره نداریم. در این داستان، خواننده بیش از هر چیز تبعیض طبقاتی و پیامد‌های جنگی بی‌حاصل را رو‌به‌روی خود می‌بیند. موریسون درباره‌ی خانه می‌گوید: «سعی کردم رویه‌ی زخم سال‌های پنجاه را بردارم، ایده‌ی کلی آن برایم راحت و خاطره‌انگیز بود. مردان روان‌پریش که از جنگی وحشتناک بازگشته بودند، جنگی که پنجاه‌وهشت‌هزار کشته داد و کسی در کشور از آن به‌عنوان جنگ یاد نمی‌کرد.»

برخی منتقدان عقیده دارند موریسون حوصله‌ی تمام کردن خانه را نداشته و این رمان درست در جایی که داستان می‌توانست شاخ‌وبرگ بگیرد تمام شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

 
کتاب‌ها
مقالات
 
 
انجمن رمان ۵۱
آن‌ها که برای بودن در کنار ما، برای بودن در این انجمن، تمایل خود را اعلام کردند پنجاه‌و‌یک نفر بودند. برای همین، نامِ نامیِ پنجاه‌و‌یک را برگزیدیم برای انجمن تا تأکید کرده باشیم بر مبارکی حضور فردها، حضور یک‌یک‌ها برای شکل‌گیری «ما». بعد از آن، فکر کردیم بیاییم آن فکرها و حرف‌ها و بحث‌ها و جدل‌ها را با دیگران به اشتراک بگذاریم؛ به جای این که پنجاه نفرمان مخاطب یکی‌مان باشیم، پایگاه‌ی برپا کنیم به یُمن حضور همه‌ی آنانی که در هوای رمان فارسی نفس می‌کشند. این چنین بود که پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک شکل گرفت تا از این پس، حرفی اگر درباره‌ی رمان داریم، آشکارا بزنیم و شما را به مشارکت دعوت کنیم؛ شاید، شاید بتوانیم هوایی تازه باشیم در آلودگی هوای زمستان ۱۳۹۳.
پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک

سردبیر: مصطفی انصافی
دبیر رمان خارجی: هنگامه مظلومی
دبیر رمان ایرانی: علیرضا رحیمی موحد
دبیر رمان اعضا: لیلا عطارچی
مشاور هیئت تحریریه: محمدحسن شهسواری
لینکده: سید وحید جمالی، نیلوفر انسان
 

مطالب منتشرشده در این پایگاه صرفاً دیدگاه نویسنده‌ی آن است و لزوماً دیدگاه پایگاه انجمن رمان 51 نیست.

بازنشر همه یا بخشی از مطالب این پایگاه در رسانه‌ها و نشریات، تنها با ذکر منبع و درج لینک مبدأ مجاز است.

تماس با ما