استخوان‌هایی در گنجه‌های خانوادگی

پرونده‌ی رمان آداب دنیا (یعقوب یادعلی)

دبیر مهمان: حنانه سلطانی

آخرین بار کی آقای نوید سعادتی را دیدید؟ این سؤالِ مشترکِ ستوان رامین از همه‌ی آدم‌های دنیاست: مجتمعی عجیب به اسم «دنیا» با شش ساختمان، هر کدام به یک شکل و قواره. یکی وسط و پنج تای دیگر دورتادورش. وسط محوطه چمن‌کاری و معبرهای سنگفرش‌شده با ماسه و شن که دورتادورش را خوشگل، جدول سیمانی و گل‌و‌گیاه کاشته‌اند. ضمیر می‌گوید نوید پُت شده. می‌گوید همان پس‌شبی که دکتر رفت، او هم رفت. پُت شد رفت. یکی می‌گوید نوید بی‌خبر رفته چادگان چیزی بخرد. دکتر می‌گوید آمد و رفت این آدم سقابقا ندارد، بی‌خود خودمان را علاف می‌کنیم. اردوان هم نظرش این است که نوید خیلی نرمال نبود. اصلاً با کسی حرف نمی‌زد که بخواهد دشمن بشود. این‌که نوید با کی و کِی دشمن شده و حالا کجا رفته، این‌که آذر در گوشه‌ای از دنیا، وسط آن محدوده‌ی دایره‌ای‌شکل با برزنت زرد و تابلوی ورود ممنوع چه‌کار می‌کند و چه چیزی پنهان کرده همه سؤالاتی است که با خواندن رمان پاسخشان را خواهید فهمید.

یعقوب یادعلی نویسنده‌ای تجربه‌گراست. در این سال‌ها مدام راهش را عوض کرده، از مسیر قبلی گذشته و در مسیر اجرای روایت به تجربه‌ی تازه‌ای دست زده. او با دو مجموعه‌داستان اولش، «حالت‌ها در حیاط» (نشر آسا، 1377) و «احتمال پرسه و شوخی» (نشر نیم‌نگاه، 1380)، به نحوی خود را نویسنده‌ای آوانگارد معرفی می‌کند، نویسنده‌ای که در تلاش است فرم و فضای مرسوم داستان‌نویسی را بشکند. در «آداب بی‌قراری» (انتشارات نیلوفر، 1383) تا اندازه‌ای این نگاه تعدیل و کم‌رنگ‌تر می‌شود و حالا در «آداب دنیا» (چشمه، 1395) با نویسنده‌ای مواجهیم که این بار تصمیم گرفته، بر خلاف گذشته، قصه‌ای معمایی ـ پلیسی را در قالب فرم و زبانی به‌غایت ساده بیان کند. این‌که در این راه موفق بوده یا نه پاسخی است که این پرونده به دنبال آن است.

این پرونده، علی‌رغم تلاش ما، بی‌گفت‌وگو با نویسنده‌ی رمان بسته شد. وقتی تصمیم گرفتیم در سایت 51 به آداب دنیا بپردازیم، مانند تمامی پرونده‌های سایت برای گفت‌وگو با نویسنده اقدام کردیم. یادعلی در مکاتبات ایمیلی برای گفت‌وگو با سایت 51 ابراز تمایل کرد و این ابراز تمایل ما را برای انتشار پرونده‌ی «آداب دنیا» مصمم‌تر کرد. از تعدادی از منتقدان و نویسندگان ادبی خواهش کردیم نقدی بر «آداب دنیا» بنویسند. وقتی نقدها آماده شد، با نویسنده تماس گرفتیم و با توجه به نبودن ایشان در ایران، قرار شد مصاحبه را مکتوب انجام دهیم. اما هنگامی که سؤالات مصاحبه را برای نویسنده ارسال کردیم، ایشان از انجام مصاحبه انصراف دادند و وقتی علت را جویا شدیم، پاسخی از ایشان دریافت نکردیم. بدقولی و بی‌مهری نویسنده اما ما را از ادامه‌ی کار بازنداشت. برای این‌که این پرونده همانند تمامی پرونده‌های سایت 51 بدون گفت‌وگو با نویسنده منتشر نشود، تصمیم گرفتیم یکی از گفت‌وگوهای قدیمی نویسنده را بازنشر کنیم: گفت‌وگوی مهدی یزدانی خرم با یعقوب یادعلی که در بهمن 1386 در روزنامه‌ی کارگزاران منتشر شده بود. خواندن این گفت‌وگو از این جهت خالی از لطف نیست که می‌توان به مقایسه‌ی نظرات یک دهه پیش و نظرات امروز یعقوب یادعلی در عرصه‌ی نویسندگی پرداخت. نویسنده‌ای که ده سال پیش خود را نویسنده‌ای تجربه‌گرا می‌دانست و معتقد بود «با پیش‌گرفتن یک روند تکنیکی ساده، نویسنده دچار جمود فکری می‌شود»، حالا به سادگی در فرم و روایت می‌اندیشد و در گفت‌وگو با علیرضا غلامی (تجربه، ش 44، 1395) آگاهانه درباره‌ی این تغییر عقیده صحبت می‌کند.

در این پرونده، معین فرخی، سعید بردستانی، مهدی انصاری، احمد حسن‌زاده و حنانه سلطانی هر کدام از زاویه‌ای به «آداب دنیا» پرداخته‌اند. بازنشر یادداشتی از حسن محمودی درباره‌ی روند قصه‌نویسی یادعلی در دو مجموعه‌ی نخستش و دیدگاه اهالی فرهنگ درباره‌ی حوادث عجیب‌وغریبی که پس از انتشار «آداب بی‌قراری» برای نویسنده پیش آمد روند فعالیت حرفه‌ای یادعلی و حواشی‌اش را مرور می‌کنند. شما را به خواندن این پرونده دعوت می‌کنیم.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
انجمن رمان ۵۱
آن‌ها که برای بودن در کنار ما، برای بودن در این انجمن، تمایل خود را اعلام کردند پنجاه‌و‌یک نفر بودند. برای همین، نامِ نامیِ پنجاه‌و‌یک را برگزیدیم برای انجمن تا تأکید کرده باشیم بر مبارکی حضور فردها، حضور یک‌یک‌ها برای شکل‌گیری «ما». بعد از آن، فکر کردیم بیاییم آن فکرها و حرف‌ها و بحث‌ها و جدل‌ها را با دیگران به اشتراک بگذاریم؛ به جای این که پنجاه نفرمان مخاطب یکی‌مان باشیم، پایگاه‌ی برپا کنیم به یُمن حضور همه‌ی آنانی که در هوای رمان فارسی نفس می‌کشند. این چنین بود که پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک شکل گرفت تا از این پس، حرفی اگر درباره‌ی رمان داریم، آشکارا بزنیم و شما را به مشارکت دعوت کنیم؛ شاید، شاید بتوانیم هوایی تازه باشیم در آلودگی هوای زمستان ۱۳۹۳.
پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک

سردبیر: مصطفی انصافی
دبیر رمان خارجی: هنگامه مظلومی
دبیر رمان ایرانی: علیرضا رحیمی موحد
دبیر رمان اعضا: لیلا عطارچی
مشاور هیئت تحریریه: محمدحسن شهسواری
لینکده: سید وحید جمالی، نیلوفر انسان
 

مطالب منتشرشده در این پایگاه صرفاً دیدگاه نویسنده‌ی آن است و لزوماً دیدگاه پایگاه انجمن رمان 51 نیست.

بازنشر همه یا بخشی از مطالب این پایگاه در رسانه‌ها و نشریات، تنها با ذکر منبع و درج لینک مبدأ مجاز است.

تماس با ما