اسمیت اسمیت در جدال با سایه‌های روبوتی

پرونده‌ی رمان در رؤیای بابل (ریچارد براتیگان)

یادداشت دبیر - هنگامه مظلومی

توماس. ام. دیش در مقاله‌ی «احمق و احمق‌تر» با نگاهی منفی به رمان «در رؤیای بابل» می‌گوید داستان براتیگان به هیچ تفسیری تن درنمی‌دهد. شما هم وقتی این رمان را، رمانی که می‌شود در یک نفس خواند، به‌پایان می‌برید، می‌بینید که سخن دیش چندان بی‌راه نیست.

می‌خوانید و در داستانی گیج‌کننده پرسه می‌زنید که به پرسش‌های منطقی شما وقعی نمی‌گذارد. «در رؤیای بابل» به دلیل همین معناگریزی و دلایلی دیگر رمانی به‌واقع پست‌مدرن است. پرسه‌زدن‌های قهرمان داستان به دنبال گلوله‌ای برای اسلحه‌ی خالی‌اش که سر را به دَوَران می‌اندازد، روحی از هیچ‌انگاری دارد، هیچ‌انگاری‌ای که در انتهای داستان خود را با قوت بیش‌تری به‌نمایش می‌گذارد، یعنی وقتی که رمان کارآگاهی براتیگان از پاسخ‌دادن به سؤالات و ابهامات داستان سر بازمی‌زند. گویا همان‌طور که قرار نیست جهان معنایی نهایی داشته باشد، یک رمان کارآگاهی نیز نیازی به گره‌گشایی‌های معنادار و نهایی ندارد. داستان، در حالی که خود و ساختار کلاسیک داستان‌های کارآگاهی را ریشخند می‌کند، پایان می‌یابد.

علاوه بر معناگریزی و هیچ‌انگاری، «در رؤیای بابل» واقعیت و خیال را در هم می‌آمیزد. بابل حتی واقعی‌تر از واقعیت است. نمی‌شود به بابل فکر کرد و به یاد نظریات فردریک جیمسون، نماینده‌ی جامعه‌شناسی پست‌مدرن، نیفتاد. «در رؤیای بابل» تجسم این اعتقاد جیمسون است که عصر ما عصر تصاویر و خیال‌هاست ــ تصاویری که می‌شوند خودِ خود واقعیت، مثل بابل. «رؤیای بابل» در شکل رؤیایی قهرمانی و هالیوودی واقعیت اصلی زندگی روزمره‌ی کارآگاه تیره‌روز داستان را شکل می‌دهد. تلخی رؤیای آمریکایی که در بابل خود را محقق می‌کند، در مقایسه با زندگی سگی کارآگاهِ بی‌پول، بی‌شأن و حیثیت اجتماعی، خود را به‌رخ می‌کشد و به اثر رنگی انتقادی می‌دهد ــ اثری انتقادی که از آن‌جایی که پست‌مدرن است، خودش نیز انتقاد خود را جدی نمی‌گیرد.

در این پرونده، اشکان نیری، لاله زارع و وحید جمالی یادداشت‌هایی بر رمان نوشته‌اند. مریم کریمی مطلبی ترجمه کرده است که به تأثیرات «در رؤیای بابل» بر رمان هاردبویلد می‌پردازد. نیلوفر اسعدی بیگی هم ریویویی کوتاه و خواندنی را به فارسی برگردانده است. پرونده‌ی «در رؤیای بابل» تقدیم به شما.

 
 
 
 

یک پارودی

در رؤیای بابل چگونه چشم‌انداز هاردبویلد را تغییر می‌دهد؟

لری ای. گریمز / تلخیص و ترجمه: مریم کریمی

 
 
 
انجمن رمان ۵۱
آن‌ها که برای بودن در کنار ما، برای بودن در این انجمن، تمایل خود را اعلام کردند پنجاه‌و‌یک نفر بودند. برای همین، نامِ نامیِ پنجاه‌و‌یک را برگزیدیم برای انجمن تا تأکید کرده باشیم بر مبارکی حضور فردها، حضور یک‌یک‌ها برای شکل‌گیری «ما». بعد از آن، فکر کردیم بیاییم آن فکرها و حرف‌ها و بحث‌ها و جدل‌ها را با دیگران به اشتراک بگذاریم؛ به جای این که پنجاه نفرمان مخاطب یکی‌مان باشیم، پایگاه‌ی برپا کنیم به یُمن حضور همه‌ی آنانی که در هوای رمان فارسی نفس می‌کشند. این چنین بود که پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک شکل گرفت تا از این پس، حرفی اگر درباره‌ی رمان داریم، آشکارا بزنیم و شما را به مشارکت دعوت کنیم؛ شاید، شاید بتوانیم هوایی تازه باشیم در آلودگی هوای زمستان ۱۳۹۳.
پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک

سردبیر: مصطفی انصافی
دبیر رمان خارجی: هنگامه مظلومی
دبیر رمان ایرانی: علیرضا رحیمی موحد
دبیر رمان اعضا: لیلا عطارچی
مشاور هیئت تحریریه: محمدحسن شهسواری
لینکده: سید وحید جمالی، نیلوفر انسان
 

مطالب منتشرشده در این پایگاه صرفاً دیدگاه نویسنده‌ی آن است و لزوماً دیدگاه پایگاه انجمن رمان 51 نیست.

بازنشر همه یا بخشی از مطالب این پایگاه در رسانه‌ها و نشریات، تنها با ذکر منبع و درج لینک مبدأ مجاز است.

تماس با ما