موتیف‌های ژاپنی

پرونده‌ی رمان ظرافت جوجه‌تیغی (موریل باربری)

یادداشت دبیر - دانیال حقیقی

به نظر می‌رسد امروز امر ترجمه در محدوده‌ی زبان فارسی به معضلی جدی تبدیل شده و درنتیجه به یک فضای انتقادی جدی نیاز دارد.

بسیار عجیب است که برخی کتاب‌ها تا این اندازه در ایران با اقبال رو‌به‌رو می‌شوند. چرا که به هیچ وجه نویسندگانشان را نمی‌توان مردم‌پسند نامید، اما مترجمانشان را چرا! درواقع ما امروز با یک پدیده‌ی جدید روبه‌رو هستیم و آن هم ظهور مترجم‌هایی است که از کتاب‌هایی که پتانسیل آن را داشته باشند، آثاری ساده، مردم‌پسند و پرفروش می‌سازند. ظرافت جوجه‌تیغی پر از مفاهیمی است که اگر درست و دقیق به فارسی برگردانده می‌شد به‌هیچ‌وجه چنین راحت‌الحلقومی پدید نمی‌آمد، بلکه مخاطب عام را بیشتر با بی‌سوادی خودش رو‌به‌رو می‌کرد. مثلاً در کتاب، شخصیت دختر نوجوان به فرهنگ ژاپنی علاقه دارد و از این چشم‌انداز فرهنگی، با عنوان «موتیف‌های ژاپنی‌ام» یاد می‌کند. مترجم عزیز ما هم آن را «جنبه‌های ژاپنی‌ام» ترجمه کرده که به‌هیچ‌وجه معنای مورد نظر را نمی‌رساند و اتفاقاً به شخصیت‌سازی نویسنده هم ضربه‌ای کاری وارد کرده. واژه‌ی موتیف در جا‌ی‌جای برگردان انگلیسی کتاب آمده و شبکه‌ای معنایی را ساخته که ظرافت‌های آن به‌خوبی به انگلیسی برگردانده شده. نمونه‌های این تغییر و حک و اصلاح به جای ترجمه در برگردان فارسی زیاد به چشم می‌خورد.

از این‌ها که بگذریم، خود کتاب به هرحال، در ایران با استقبال زیادی رو‌به‌رو شده است، هرچند موریل باربری بین فارسی‌زبانان چندان به لحاظ سبک و سیاق و چشم‌انداز فکری و فرهنگی شناخته شده نیست. این پرونده کوششی است در جهت شناساندن جهانِ موریل باربری؛ و ستاره پارسا، سحرسخایی و فرزانه سکوتی زحمت نگارش و ترجمه‌ی مطالب آن را کشیده‌اند.

 
 
 
 
 
 
انجمن رمان ۵۱
آن‌ها که برای بودن در کنار ما، برای بودن در این انجمن، تمایل خود را اعلام کردند پنجاه‌و‌یک نفر بودند. برای همین، نامِ نامیِ پنجاه‌و‌یک را برگزیدیم برای انجمن تا تأکید کرده باشیم بر مبارکی حضور فردها، حضور یک‌یک‌ها برای شکل‌گیری «ما». بعد از آن، فکر کردیم بیاییم آن فکرها و حرف‌ها و بحث‌ها و جدل‌ها را با دیگران به اشتراک بگذاریم؛ به جای این که پنجاه نفرمان مخاطب یکی‌مان باشیم، پایگاه‌ی برپا کنیم به یُمن حضور همه‌ی آنانی که در هوای رمان فارسی نفس می‌کشند. این چنین بود که پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک شکل گرفت تا از این پس، حرفی اگر درباره‌ی رمان داریم، آشکارا بزنیم و شما را به مشارکت دعوت کنیم؛ شاید، شاید بتوانیم هوایی تازه باشیم در آلودگی هوای زمستان ۱۳۹۳.
پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک

سردبیر: مصطفی انصافی
دبیر رمان خارجی: هنگامه مظلومی
دبیر رمان ایرانی: علیرضا رحیمی موحد
دبیر رمان اعضا: لیلا عطارچی
مشاور هیئت تحریریه: محمدحسن شهسواری
لینکده: سید وحید جمالی، نیلوفر انسان
 

مطالب منتشرشده در این پایگاه صرفاً دیدگاه نویسنده‌ی آن است و لزوماً دیدگاه پایگاه انجمن رمان 51 نیست.

بازنشر همه یا بخشی از مطالب این پایگاه در رسانه‌ها و نشریات، تنها با ذکر منبع و درج لینک مبدأ مجاز است.

تماس با ما