جسدها

پرونده‌ی کتاب گورخانه‌ای برای بوریس داویدویچ (دانیلو کیش)

یادداشت دبیر- دانیال حقیقی

مستندنگاری شکلی از نوشتن است که در آن مؤلف یا نویسنده سعی می‌کند نسبت به کم و کیف رخداد‌ها، انگیزه‌ها و اطلاعاتی که ارائه می‌کند، بسیار وفادار باشد. نویسنده‌ای که اقدام به نوشتن متن مستند می‌کند (معمولاً کار براساس شواهد و اسناد موثق انجام می‌شود) سعی دارد به این شیوه به حقیقت ماجرا و واقعیات اتفاق افتاده نزدیک شود. او هم درست مثل داستان‌نویسان به واقعیت موجود می‌نگرد اما به شیوه‌ی خودش. مستندنگاری‌ها، در بعضی موارد (بهتر است بگوییم در بهترین موارد) به شیوه‌ی داستانی نوشته شده‌اند، اما عمده‌ترین وجه تمایز متن داستانی در معنای کلاسیک آن با متن مستند در همین معنا و مفهوم، در میزان ارائه‌ی اطلاعات است. در متون مستند حجم اطلاعاتی که دنبال یکدیگر می‌آیند معمولاً بیشتر است تا نویسنده‌ از این طریق بتواند ادعاهای خودش را ثابت کند و تصویر روشن‌تری از روابط علت و معلولی وضعیت مورد نظرش ارائه کند. مستندنگاری‌های کیش در کتاب «گورخانه‌ای برای بوریس داویدویچ» که در شمایل یک مجموعه داستان کوتاه نوشته شده، نمونه‌ای بسیار خلاقانه از مستندنگاری است. مستندنگاری‌های کیش، درعین‌حال از ارزش ادبی بسیار بالای برخوردارند چرا که او در ارائه‌ی اطلاعات یک روش خطی و بی‌روح را انتخاب نکرده است. کیش با استفاده از توصیف وضعیت‌ها در حالت‌های استعاری مثل ورق‌بازی‌کردن شخصیت‌ها، روابط قدرت را در گیرودار میانشان، به خواننده نشان می‌دهد. درواقع به شیوه‌ای داستانی اطلاعات می‌دهد هرچند که شاید به‌نظر برخی خیلی رک و سرراست این اتفاق می‌افتد. اما باید در نظر داشت که متن‌های کیش داستان نیستند و تا آنجا که ممکن بوده خلاصه و فشرده شده‌اند. همچنین روایت با استفاده از تکنیک برش‌زنی پیش می‌رود و هرجا که نویسنده لازم دیده، تعلیق‌هایش را مثل برگ‌های برنده‌ای برای ما رو کرده است.

مجموعه‌ی این سیاست‌ها را شاید بتوانیم به نوعی، تکنیک‌های نویسنده هم تعبیر کنیم. اما تفاوتِ میان این تکنیک‌ها با شکلی که من و شما از تکنیک در نوشتن استفاده می‌کنیم، این است که در وهله‌ی اول، خواننده کتاب متوجه حضور ذکاوت نویسنده در متن‌های کیش نمی‌شود و آن‌ها را همچون عناصری ارگانیک و طبیعی می‌پذیرد. این پرونده ادای دینی است به کیش، به‌عنوان یکی از نوابغ کمتر شناخته‌شده در ایران، و به مناسبت و مبارکی انتشار شاهکار او. در این پرونده نیلوفر انسان مقاله‌ی مفصلی درمورد کیش به فارسی برگردانده که خواندنش زمان‌بر است چه برسد به ترجمه کردنش. وحید جمالی جستاری پیچیده در مورد ارتباط نویسنده با جغرافیای اروپای مرکزی به فارسی برگردانده و آروین آبدرم هم مجموعه‌ای از ترجمه‌ها و مطالعاتش را در اختیارمان گذاشته تا یک‌جا و در فرصتی فشرده و شایسته، کیش را بهتر بشناسیم. در پایان برای مترجم کتاب آقای دکتر ابتهاج نوایی آرزوی سلامتی و سرخوشی داریم.

 
 
 
 
 
 
 
انجمن رمان ۵۱
آن‌ها که برای بودن در کنار ما، برای بودن در این انجمن، تمایل خود را اعلام کردند پنجاه‌و‌یک نفر بودند. برای همین، نامِ نامیِ پنجاه‌و‌یک را برگزیدیم برای انجمن تا تأکید کرده باشیم بر مبارکی حضور فردها، حضور یک‌یک‌ها برای شکل‌گیری «ما». بعد از آن، فکر کردیم بیاییم آن فکرها و حرف‌ها و بحث‌ها و جدل‌ها را با دیگران به اشتراک بگذاریم؛ به جای این که پنجاه نفرمان مخاطب یکی‌مان باشیم، پایگاه‌ی برپا کنیم به یُمن حضور همه‌ی آنانی که در هوای رمان فارسی نفس می‌کشند. این چنین بود که پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک شکل گرفت تا از این پس، حرفی اگر درباره‌ی رمان داریم، آشکارا بزنیم و شما را به مشارکت دعوت کنیم؛ شاید، شاید بتوانیم هوایی تازه باشیم در آلودگی هوای زمستان ۱۳۹۳.
پایگاه انجمن رمان پنجاه‌و‌یک

سردبیر: مصطفی انصافی
دبیر رمان خارجی: هنگامه مظلومی
دبیر رمان ایرانی: علیرضا رحیمی موحد
دبیر رمان اعضا: لیلا عطارچی
مشاور هیئت تحریریه: محمدحسن شهسواری
لینکده: سید وحید جمالی، نیلوفر انسان
 

مطالب منتشرشده در این پایگاه صرفاً دیدگاه نویسنده‌ی آن است و لزوماً دیدگاه پایگاه انجمن رمان 51 نیست.

بازنشر همه یا بخشی از مطالب این پایگاه در رسانه‌ها و نشریات، تنها با ذکر منبع و درج لینک مبدأ مجاز است.

تماس با ما